Rodzaje Daltonizmu
Widzenie barw opiera się na trzech rodzajach czopków w siatkówce. Każdy rodzaj daltonizmu wynika z tego, że jeden z nich działa inaczej albo wcale.
Daltonizm czerwono-zielony
To zdecydowanie najczęstsza grupa. Dotyczy czopków długofalowych (L, czerwonych) lub średniofalowych (M, zielonych). Czerwień, zieleń, brąz i pomarańcz mogą wyglądać podobnie, a niektóre odcienie fioletu i niebieskiego trudno rozróżnić.
Deuteranomalia i deuteranopia
W deuteranomalii czopek zielony jest obecny, ale jego czułość jest przesunięta w stronę czerwieni. To najczęstsze zaburzenie widzenia barw, dotyczy około 5% mężczyzn. W deuteranopii czopka zielonego w ogóle brak.
Protanomalia i protanopia
W protanomalii czopek czerwony jest przesunięty w stronę zieleni, a w protanopii go brak. Poza myleniem czerwieni z zielenią osoby z widzeniem typu protan widzą czerwień ciemniej, co ma znaczenie przy sygnalizacji świetlnej i światłach ostrzegawczych.
Daltonizm niebiesko-żółty
Tritanomalia i tritanopia dotyczą czopka krótkofalowego (S, niebieskiego). Mylą się niebieski z zielonym oraz żółty z różowym. Postacie wrodzone są rzadkie i dotyczą kobiet i mężczyzn tak samo często. Nabyta z wiekiem utrata widzenia niebiesko-żółtego jest częstsza i może świadczyć o chorobie oczu.
Całkowita ślepota barw
Achromatopsja (monochromatyzm pręcikowy) oznacza brak działających czopków. Osoba widzi w odcieniach szarości, jest bardzo wrażliwa na jasne światło i zwykle ma obniżoną ostrość wzroku. Monochromatyzm czopków niebieskich to pokrewny, jeszcze rzadszy stan.
Przyczyny daltonizmu
- Dziedziczenie: zaburzenia czerwono-zielone przekazywane są przez chromosom X, dlatego znacznie częściej dotyczą mężczyzn.
- Choroby oczu i mózgu: jaskra, retinopatia cukrzycowa, zwyrodnienie plamki, zaćma i uszkodzenie nerwu wzrokowego mogą zmienić widzenie barw.
- Leki i substancje chemiczne: niektóre leki, np. hydroksychlorochina i etambutol, oraz niektóre rozpuszczalniki mogą wpływać na widzenie barw.
- Starzenie się: soczewka z wiekiem żółknie, przez co trudniej odróżnić niebieski i fiolet.
Życie z zaburzeniem widzenia barw
Większość osób dobrze sobie radzi. Telefony i komputery mają filtry kolorów, aplikacje nazywają kolory przez aparat, pomaga też podpisywanie ubrań czy kabli. Niektóre zawody, jak pilot, elektryk, maszynista czy policjant, wymagają określonego widzenia barw, dlatego warto wcześnie poznać swój typ.
Źródła
- National Eye Institute. Color Blindness. nei.nih.gov
- Birch J. Worldwide prevalence of red-green color deficiency. Journal of the Optical Society of America A. 2012;29(3):313-320. doi.org
Sprawdź, który typ pasuje do Twojego widzenia.
Zrób test na daltonizm